OSMANLI HAT SANATI TARİHİ

Osmanlı Hat Sanatı Tarihi, bugün Türkiye'de bir güzel sanat dalı olarak yeniden canlanmış olan yazı çeşitlerinin ve tarzlarının tarih sahnesine çıkışlarına göre kurgulanmıştır.

ÖNSÖZ

Hattâtlık, İslâm güzel sanatlarının cazip bölümlerinden biri olmasına rağmen üzerinde az çalışılmış bir sahadır. Son yıllarda bu hususta yazılan yazılar, bir tetkikten ziyade tanınmış Türk hattâtlarını tanıtmaktan ileri gitmemiştir. Buna rağmen bunları küçük görmemek lâzımdır. Bu küçük monografiler ve hattâtlıkla alâkalı makaleler, ileride yapılacak olan geniş tetkiklere faydalı olmaktan hâlî kalmayacaktır. Hat sanatı tarihinin yazılması bazı müşkiller arzetmektedir. Bunların başında, bu sanatı yakından tanıyanların, iyi bilenlerin az oluşu gelmektedir. Çünkü bu sanat, yüzyıllar boyunca devamlı şekilde inkişaf etmiş, muhtelif yazı çeşitlerinde muhtelif ekoller meydana gelmiş, bunlardan bazıları bir müddet yaşadıktan sonra tarih sahnesinden silinmiş, yerlerini yeni gelen ekollere bırakmıştır. Bütün bu değişiklikler, söylemeye lüzum yoktur ki hat sanatının zengin bir muhtevaya sahip olmasına vesile olmuştur. İslâm yazısının değişik türleri, bunların gelişmeleri ve büyük ustaları hakkında kat‘î bilgilere ve neticelere ulaşmak için bu hususta derin tetkiklere lüzum vardır. Bu yüzden doğru, sıhhatli bir hat sanatı tarihi yazabilmek için, bu vazifeyi üstüne alacak kimsenin ya hat tarihiyle alâkadar olmuş bir hattât veya hiç olmazsa çok dikkatli bir hat araştırmacısı olması lâzımdır. Bizce hat tarihiyle alâkadar olmuş olan bir hattât, bu sanatın içinde bulunan ve onu yakînen tanıyan bir kimse olarak en sıhhatli bilgileri ve en doğru hükümleri verebilmek imkânına sahiptir. Bu yüzden araştırıcı nitelikteki bir hattât, her zaman hattât olmayan dakîk bir araştırmacıya tercih edilir. Zira nasıl, bir binanın ne ile, nasıl ve hangi teknikle yapıldığı mimar vasıtasıyla daha iyi anlaşılırsa yazının mahiyeti de hattât tarafından daha kolay ve sıhhatli bir şekilde anlaşılır.